Mentorlukta eşleştirme: takvimde yeri var, ölçütü yazılı değil

Duyurulan rakam çoğunlukla eşleştirme sayısı

Mezun dernekleri ve burs kurumlarının mentorluk programlarına dair paylaştığı rakamlar genellikle tek bir birime dayanıyor: kurulan mentor-menti çiftinin sayısı. Anadolu Vakfı'nın burs programına ilişkin 31 Ağustos 2026 tarihli haberde, vakfın mentorluk programının 2026'da 14. dönemine girdiği, toplamda 1.300 eşleştirme yapıldığı ve 15.000 saatin üzerinde mentorluk görüşmesi gerçekleştirildiği aktarıldı [7]. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD), 14. dönem olan 2025-2026 için 925 eşleştirme yapıldığını, 71 şubeyle yaklaşık 1.900 menti ve mentora ulaşıldığını, 2012'den bu yana toplam sayının yaklaşık 6.000 genç olduğunu belirtiyor; 2026-2027 dönemi için hedef 1.100 eşleşme olarak açıklanmış durumda [3]. İTÜ Mezunları Derneği ise 2014'te başlattığı programdan 5.000'in üzerinde öğrencinin yararlandığını yazıyor [2].

Bu rakamların ortak yanı, hepsinin eşleştirme fiilini saymasıdır. Dolayısıyla asıl soru, o eşleştirmenin nasıl kurulduğudur.

Eşleştirme, takvimde ayrı bir aşama

Program takvimlerine bakıldığında eşleştirme, başvuru ve başlangıç arasında kendi başına bir kalem olarak görünüyor. BÜMED NextGen Mentorluk Programı'nın yayımlanan 2025-2026 takvimine göre başvurular 5-19 Kasım 2025 tarihleri arasında alındı, eşleştirme 20 Kasım - 12 Aralık 2025 aralığında yapıldı ve program 15 Aralık 2025'te başladı [4][5]. Yani başvuruların kapanmasıyla programın açılması arasındaki üç haftalık boşluk doğrudan eşleştirmeye ayrılmıştı. İTÜ Mezunları Derneği'nin programında eşleştirme dönem başında yapılıyor; eğitimler Ekim-Kasım aylarına, görüşmeler Kasım-Haziran dönemine yerleştirilmiş [1][2]. ÇYDD ise adayların başvuru, mülakat ve eğitim aşamalarından geçtiğini belirtiyor [3] — bu, eşleştirmenin öncesinde insan değerlendirmesi bulunan bir yapıya işaret ediyor.

Ölçütü kim, neye göre belirliyor?

Eşleştirmenin hangi bilgiye dayandığı konusunda program sayfaları birbirinden ayrışıyor ve hiçbiri tam bir yanıt vermiyor.

• İTÜ Mezunları Derneği, eşleştirmenin başvuru formunda belirtilen mentorluk konuları ve kriterleri doğrultusunda yapıldığını yazıyor; ancak bu kriterlerin ne olduğu sayfada sıralanmıyor [2].
• BÜMED'in mentor ve menti başvuru sayfalarında eşleştirmenin hangi ölçütle yapıldığına dair bir açıklama yer almıyor. Sayfalar mentor tarafında Boğaziçi mezunu olma, en az beş yıl iş deneyimi ve ağ üyeliği koşullarını sıralamakla yetiniyor [4][5].
• ODTÜ Kariyer Planlama Merkezi'nin mentorluk sayfasında da eşleştirme ölçütü belirtilmiyor; sayfa katılım koşulu olarak 3. ve 4. sınıf öğrencisi olmayı ya da iş deneyimi kazanmış mezun olmayı gösteriyor [6].

Buradaki mesele ölçütün var olmaması değil, yayımlanmaması. Programlar eşleştirmeye takvimde yer, emek ve kimi yerde mülakat ayırıyor; fakat kararın hangi değişkenlere dayandığını — sektör mü, unvan mı, hedef mi, şehir mi — dışarıya açmıyor. Bu da katılımcının, kendisine atanan eşin neden o kişi olduğunu bilmeden ilişkiye başlaması anlamına geliyor. Aynı boşluk, program dışından bakan birinin eşleştirme kalitesini değerlendirmesini de imkânsız kılıyor.

Eşleşme sonrası taahhüt üç programda da benzer

Ölçütler paylaşılmasa da eşleşmenin ardından beklenen yük şaşırtıcı biçimde birbirine yakın. İTÜ Mezunları Derneği mentorlardan her menti için ayda en az bir saat istiyor [1]. BÜMED, tarafların ayda en az bir kez ve en az bir saat görüşmesini şart koşuyor [5]. ODTÜ Kariyer Planlama Merkezi altı ay boyunca ayda bir görüşme taahhüdü arıyor [6]. Anadolu Vakfı'nın açıkladığı iki sayı birbirine bölündüğünde (15.000 saat / 1.300 eşleştirme) eşleştirme başına yaklaşık 11,5 saat çıkıyor [7]; ayda bir saatlik tempo düşünüldüğünde bu, bir yıla yakın süren bir ilişkiye denk gelen bir büyüklük. Ancak bu yalnızca kaba bir ortalama: kaynak, saatlerin dönemlere ya da çiftlere nasıl dağıldığını vermiyor.

Görüşmelerin uzaktan yapılabilmesi de ortak bir özellik. İTÜ Mezunları Derneği eşleştirmede konum kısıtı olmadığını, görüşmelerin uzaktan ya da yüz yüze yürütülebildiğini belirtiyor [1]. BÜMED de görüşme biçimini tarafların anlaşmasına bırakıyor [4]. Bu, coğrafyanın eşleştirme ölçütleri arasından çıkarılmış olabileceğini düşündürüyor; fakat sayfaların hiçbiri bunu açıkça yazmıyor. BÜMED'in programı ayrıca öğrenci ve mezun olmak üzere iki hatta ayrılıyor [5], yani eşleştirme havuzunun tek bir küme olmadığı da anlaşılıyor.