Mezunun hatırladığı mentor: çoğunlukla bir hoca, konu ders ve kariyer

Mentorluk programı kuran bir mezun ofisinin ilk sorması gereken soru, mezunların kendi öğrencilik yıllarında kimden ve hangi konuda yol gösterme aldığı. ABD'de 2018'de 5.107 üniversite mezunuyla yapılan Strada-Gallup Mezun Anketi bu soruyu doğrudan soruyor ve mezunların yalnızca yüzde 25'inin öğrenciyken kendisini hedeflerinin peşine düşmeye teşvik eden bir mentoru olduğuna kesinlikle katıldığını gösteriyor [1].

Anketin cevapları, mentorun çoğunlukla kim olduğunu, ilişkinin hangi konulara odaklandığını ve mezuniyetten sonra sürüp sürmediğini ortaya koyuyor. Bu üç bilgi, mezunları mentor olarak konumlayan programların hangi boşluğu doldurabileceğini anlamak için sağlam bir başlangıç noktası.

Ölçüm neyi kapsıyor

Anket 25 Nisan–3 Haziran 2018 arasında web üzerinden yapıldı ve ABD'nin 50 eyaletinde ve Washington D.C.'de yaşayan, en az lisans derecesine sahip 5.107 kişiye ulaştı [1]. Sonuçlar cinsiyet, yaş, ırk, eğitim ve bölgeye göre ağırlıklandırıldı; tüm örneklem için hata payı yüzde 95 güven düzeyinde artı eksi 1,3 puan [1]. Mentorun kim olduğuna dair sorular, 2013–2018 arasında mezun olan ve öğrenciyken bir mentoru olduğunu söyleyen katılımcılara yöneltildi [1]. Soru ifadesi, 2014'te Gallup, Purdue Üniversitesi ve Lumina Foundation'ın başlattığı Gallup-Purdue Endeksi'nden geliyor [1].

Cevap dağılımı iki uçta da kalabalık: Mentoru olduğuna kesinlikle katılanlar yüzde 25, kesinlikle katılmayanlar yüzde 19 [1]. Kısmen katılanlar yüzde 18 [1]. Gallup'ta yayımlanan bir değerlendirme, bu tabloyu bardağın yarısının bile dolu olmaması diye özetliyor [3].

Mentor çoğunlukla bir öğretim üyesi

Öğrenciyken bir mentoru olduğunu söyleyen yeni mezunların yüzde 64'ü bu kişinin bir öğretim üyesi olduğunu belirtiyor [1]. Üniversite personeli yüzde 10, arkadaş yüzde 9, aile üyesi yüzde 7, öğrenci topluluğu danışmanı yüzde 4 ve spor antrenörü yüzde 2 ile izliyor [1]. Ankette mentor seçenekleri arasında mezun ayrı bir kategori olarak yer almıyor [1].

Mentor olan öğretim üyelerinin alanı dengeli dağılmıyor. Mentoru öğretim üyesi olanların yüzde 43'ü sanat ve beşeri bilimlerden, yüzde 28'i fen ve mühendislikten, yüzde 20'si sosyal bilimlerden, yüzde 9'u işletmeden bir hocayı gösteriyor [1]. Demografik fark da belirgin: Beyaz mezunların yüzde 72'si mentorunun bir öğretim üyesi olduğunu söylerken azınlık gruplarından mezunlarda bu oran yüzde 47 [1]. Ailesinden üniversiteye giden ilk kuşak olan mezunlarda oran yüzde 61 [1].

Konuşulan konu ders ve kariyer

Mentorluk ilişkisi ağırlıkla akademik ve mesleki bir ilişki olarak anlatılıyor. Mentoru olan yeni mezunların yüzde 92'si akademik konularda, yüzde 90'ı kariyer konusunda mentorundan yol gösterme aldığını söylüyor [1]. Kişisel hayat ve ilişkiler yüzde 54, beden ya da ruh sağlığı yüzde 53, mali konular yüzde 26 ile daha geride [1]. Mentoru olduğuna kesinlikle katılanlarda kişisel konuların payı yüzde 62'ye çıkıyor [1].

İlişki mezuniyetle bitmiyor. Mentoru olan yeni mezunların yüzde 46'sı son üç ay içinde mentoruyla iletişim kurduğunu söylüyor; son iletişimin üzerinden bir yıl ya da daha fazla geçtiğini söyleyenler yüzde 29 [1].

Mentorun iz bıraktığı yer

Mentorluğun mezuniyet sonrasıyla ilişkisi Gallup-Purdue Endeksi'nin ilk turunda ölçülmüştü. ABD'de 30.000'den fazla mezunu kapsayan 2014 çalışmasına göre, kendisiyle bir kişi olarak ilgilenen hocaları, öğrenmeye heves veren bir hocası ve hayallerinin peşine düşmesini teşvik eden bir mentoru olan çalışan mezunun işine bağlı olma olasılığı iki katından fazla artıyor [2]. Bu üç desteğin hepsini aldığına kesinlikle katılan mezunların oranı ise yüzde 14 [2].

Elon Üniversitesi'nin emekli rektörü Leo M. Lambert, Kasım 2018'de Gallup'ta yayımlanan değerlendirmesinde kurumların bu konuda hiçbir şeyi şansa bırakmaması gerektiğini savunuyor [3]. Önerileri arasında öğrencilere ders sonrasında öğretim üyelerine nasıl yaklaşacaklarını ve ofis saatlerini nasıl kullanacaklarını öğretmek var. Elon'un ilk kuşak ve yüksek mali ihtiyaçlı öğrencilere yönelik Odyssey Scholars programında olduğu gibi, öğrenciye eğitiminin başında hem akran hem öğretim üyesi mentor atamayı da örnek gösteriyor [3].

Mezun ofisleri için çıkarımlar

ABD verisi, mezunların hatırladığı mentorun çoğunlukla bir öğretim üyesi olduğunu, ilişkinin ders ve kariyer etrafında kurulduğunu ve önemli bir kısmının mezuniyetten sonra da sürdüğünü gösteriyor. Mentoru olduğuna kesinlikle katılan mezunlar dörtte birde kalıyor; mezunun mentor olarak rolü ise ölçümde ayrı bir başlık olarak görünmüyor.

• Kendi mezun anketinize öğrenciyken sizi cesaretlendiren bir mentorunuz olup olmadığını ve bu kişinin kim olduğunu soran bir soru ekleyin; seçenekler arasına mezunu ayrı bir kategori olarak koyun.
• Mezun mentorluğunu öğretim üyesi mentorluğunun yerine değil, onun zayıf kaldığı alanlara, örneğin mali konulara ve iş hayatına geçişe odaklanan bir tamamlayıcı olarak tasarlayın.
• Eşleştirmede ilk kuşak öğrencilere ve hocalarla ilişki kurmakta zorlanan gruplara öncelik verin; bu grupların öğretim üyesi mentoru olma olasılığı daha düşük.
• Mezunlara, öğrencilik dönemindeki mentorlarıyla hâlâ görüşüp görüşmediklerini sorun; süren ilişkiler mezun ağının kendiliğinden oluşmuş çekirdeğini gösterir.