Araştırma
14 yazı
Sıralamalarda mezun nasıl sayılıyor: Nobel sahibi mezundan dev şirket yöneticisine
ARWU puanın yüzde 10'unu Nobel ve Fields sahibi mezunlara, CWUR yarısını ödül alan ve büyük şirketlerde üst yönetime gelen mezunlara bağlıyor; bu göstergeler çoğu kurum için sıfır kalıyor.
Yazının tamamıMezunların yüzde kaçı işe girdi derken, aslında kimin cevabı sayılıyor?
Mezun izleme anketlerinde duyurulan istihdam oranları, çoğu zaman mezunların tamamından değil ankete cevap verenlerden hesaplanır. İngiltere, Estonya ve ABD'deki üç farklı uygulama, bu boşluğun nasıl ölçüldüğünü ve nasıl kapatılmaya çalışıldığını gösteriyor.
Yazının tamamıOran mı değişti, ölçüm mü? Mezun izlemede seri kırılması
Mezun anketinin zamanlaması, yürütücüsü ya da kapsamı değiştiğinde yeni yılın oranı önceki yılınkiyle karşılaştırılamaz hâle geliyor. Birleşik Krallık, ABD, Avrupa ve Türkiye örnekleri üzerinden veri üreticilerinin bu kırılmayı nasıl ilan ettiğine bakıyoruz.
Yazının tamamıMezun sayısının paydası: bir oranın altındaki kümeyi kim tanımlıyor?
Mezun istihdamı, bağışı ya da tamamlaması için açıklanan her oran bir kesirdir; tartışma genellikle payın üzerinde döner. Resmî veri sistemlerinin metodoloji metinleri, aynı yılın aynı kurumlarında paydanın nasıl kurulduğuna göre büsbütün farklı büyüklüklerle çalışıldığını gösteriyor.
Yazının tamamıÜlkeler arası mezun karşılaştırması: hangi gösterge gerçekten aynı şeyi ölçüyor
Avrupa Birliği'nin 2017 tarihli mezun izleme tavsiyesi ve iki aşamalı EUROGRADUATE pilotu, karşılaştırılabilir mezun verisinin örneklem çerçevesi, ölçüm anı ve soru kalıbı noktalarında nasıl çatladığını gösterdi. Yazı, uluslararası tablolarda hangi göstergenin karşılaştırılabilir sayılabileceğini ve Türkiye verisinin bu çerçeveye hangi tanım üzerinden bağlanabileceğini ele alıyor.
Yazının tamamıMezun verisinde göstergeden mikroveriye: erişim hangi kapıdan
Kurumlar mezunlarından kayıt düzeyinde veri topluyor, dışarıya birkaç oran çıkıyor. Anonimleştirmenin hukuki eşiği, çıktı denetimine dayalı erişim modelleri ve Türkiye'de hâlihazırda kurulu altyapı üzerinden, mezun verisinin araştırmaya nasıl açılabileceğine bakıyoruz.
Yazının tamamıDiploma fazlası mı, tanım fazlası mı: “işine göre fazla eğitimli” nasıl ölçülüyor
Mezunların işine göre fazla eğitimli olduğu iddiası, normatif, istatistiksel ve öz-beyan yöntemlerinden hangisinin seçildiğine göre büyük ölçüde değişiyor. ILO, OECD ve ETF'nin kavram belgeleri, bir haberdeki oranın hangi tanımdan geldiğini anlamanın yolunu gösteriyor.
Yazının tamamıBölüme göre kazanç tablosu neyi ölçer: eğitimin etkisini mi, öğrenci profilini mi?
"Şu bölüm şu kadar kazandırıyor" cümlesi, o bölüme kimin girdiğini hesaba katmayan bir tabloyu nedensel bir iddiaya çevirir. Tabloyu üreten kurumların uyarı notları, seçilim yanlılığını düzelten çalışmalar ve bir tabloya bakarken sorulacak sorular.
Yazının tamamıAynı mezunun üç fotoğrafı: istihdam ölçümü hangi ayda yapılıyor
ABD altıncı ayı, Birleşik Krallık on beşinci ayı, YÖK ise ilk işe başlama süresini esas alıyor. Ölçüm anının kayması sayıyı hangi yöne çekiyor ve bu üç sayı neden yan yana konulamıyor.
Yazının tamamıMezun çıktısı ölçümü anketten vergi kaydına kayıyor
Haziran 2026'da Birleşik Krallık ve ABD'de yayımlanan iki belge, mezunların eğitim sonrası durumunun anket yanıtlarıyla değil idari kazanç kayıtlarıyla ölçülmesi yönündeki eğilimi görünür kıldı. Her iki yöntemin de kendi kör noktası var.
Yazının tamamıDoktora mezunları akademi dışına mı gidiyor? Elimizdeki sayılar ne diyor
ABD verisinde kesin iş taahhüdü bildiren doktora mezunları arasında akademinin payı 2004'te %56 iken 2024'te %40. Bu sayı tam olarak neyi ölçüyor, Türkiye'de karşılığı var mı? Açılabilen kaynaklarla derledik.
Yazının tamamıMezun anketlerinde o yüzdeyi kim cevapladı?
Mezun raporlarındaki yüzde 95 istihdam cümlesi iki sayı içerir: oranın kendisi ve hesaplandığı taban. İkincisi çoğu zaman yazılmaz. ABD'de kurumlar bu tabanı bilgi oranı adıyla açıklıyor; YÖK'ün gösterge listesinde ise mezun göstergesinin adı var, tanımı ve paydası yok.
Yazının tamamıMezun bağlılığının belirleyicisi memnuniyet mi, mesafe mi?
Haziran 2026'da yayımlanan hakemli bir kavramsal çalışma, mezun ilişkilerini bir zamansal-mekânsal mesafe sorunu olarak yeniden tanımlıyor. Bir yıl önceki ampirik bir bulgu ise memnuniyetin tek başına sadakati yordamadığını, belirleyicinin mezuniyet sonrası sürdürülen ilişkinin kalitesi olduğunu gösteriyor.
Yazının tamamıMezun izleme verisi 2026: Dört rapor, dört farklı ölçüm
2026'nın ilk sekiz ayında yayımlanan resmî istatistik ve mezun anketleri, mezuniyet sonrası istihdamı birbirinden çok farklı yöntemlerle ölçüyor. Türkiye'de kayıtlı istihdam oranı gerilerken, mezunların kendi değerlendirmeleri çok daha olumlu çıkıyor.
Yazının tamamı