Mezun bağışlarında iki yönlü tablo: tutarlar büyüyor, bağışçı sayısı azalıyor

Mezun bağışları, üniversite bütçelerinin görünürlüğü düşük ama etkisi yüksek kalemlerinden biri. 2026 baharında yayımlanan sektör verileri ve bağış haberleri, tabloda birbirinin tersi yönde işleyen iki eğilim olduğunu gösteriyor: toplanan tutar büyüyor, bağış yapan mezun sayısı ise küçülüyor.

Toplam artıyor, bağışçı sayısı azalıyor

ABD'de yükseköğretime yapılan bağışları izleyen yıllık araştırmanın 2025 mali yılı sonuçlarına göre kolejlere ve üniversitelere yapılan bağışlar 78,8 milyar dolara ulaştı; bu, bir önceki yıla göre yüzde 4'lük bir artış anlamına geliyor [1]. Aynı veri setinde mezunlardan gelen bağışlar yüzde 10,9 artarken, bağış yapan mezun sayısı geriledi [1]. Mezun bağışçı başına düşen medyan bağış 1.895 dolar olarak kaydedildi [1].

Araştırma 670 kamu ve özel yükseköğretim kurumunu kapsıyor; bu, ABD'deki tüm üniversite ve kolejlerin yaklaşık yüzde 18'ine karşılık geliyor [1]. Kaynaklara göre dağılımda bireylerden gelen tutar yüzde 12 artışla 17,5 milyar dolara, şirketlerden gelen tutar yüzde 9,3 artışla 5,4 milyar dolara çıkarken, vakıflardan gelen 13 milyar dolarlık destek yüzde 5,1 azaldı [1]. Bağışların yüzde 59,5'i güncel harcamalara, yüzde 27,8'i kısıtlı bağış fonu gelirlerine, yüzde 10,3'ü fiziki yatırıma yönlendirildi [1].

Paranın büyük kısmı küçük bir gruptan geliyor

Aynı araştırmayı aktaran bir başka haber, toplanan fonların yüzde 89'unun bağışçıların yalnızca yüzde 2'sinden geldiğini belirtiyor [2]. Bağışçı sayısındaki düşüş üst üste dördüncü yıl sürüyor ve sektörde bu durum "bağışçı azalıyor, para artıyor" ifadesiyle tanımlanıyor [2]. Kayma, 1.000 dolar ve üzeri bağışlara doğru; küçük tutarlı, geniş tabanlı katılım ise zayıflıyor [2].

2026'nın büyük mezun bağışları

Bir sektör haber sitesinin derlediği 2026 listesi, bu yoğunlaşmanın somut örneklerini içeriyor. Cornell Üniversitesi 22 Ocak'ta mezunu David Duffield'dan 371,5 milyon dolarlık bağış aldı [3]. Washington Üniversitesi 13 Mayıs'ta Bursky Family Foundation'dan halk sağlığı fakültesi, burslar ve araştırma için 200 milyon dolarlık taahhüt duyurdu [3]. Tennessee Üniversitesi Knoxville 4 Haziran'da işletme fakültesi ve lisansüstü bursları için 130 milyon dolar, Drexel Üniversitesi ise 11 Haziran'da mühendislik ve bilgisayar bilimleri ile düşük gelirli öğrencilere burs için mezunu Nick Howley'in vakfından 112,6 milyon dolar aldı [3].

Türkiye'de tablo: mezun derneği bursları

Türkiye'de mezun desteği ağırlıkla mezun dernekleri üzerinden burs biçiminde işliyor. ODTÜ Mezunları Derneği'nin burs komitesi sayfasındaki verilere göre 2025-2026 döneminde 239 öğrenci tam burs, 240 öğrenci yarım burs alıyor; ayrıca 6 tam ve 16 yarım yardım desteği veriliyor [4]. Aylık tutarlar tam bursta 4.000 TL, yarım bursta 2.250 TL ve burslar Ekim-Haziran arasında 9 ay ödeniyor [4]. Aynı sayfadaki geçmiş yıl kayıtları, 2021-2022'de 190 tam burslunun aylık 350 TL, 126 yarım burslunun aylık 200 TL aldığını gösteriyor [4]. Bu seri, hem bursiyer sayısındaki artışı hem de tutarların yeniden belirlenme hızını yıl yıl izlemeye imkân veriyor.

Kurumlar neye hazırlanıyor

2025 sonunda 618 kuruluşla yapılan ve katılımcılarının 56'sı yükseköğretim kurumu olan bir bağış toplama anketi, kurumsal önceliklere dair ipucu veriyor. Yükseköğretim katılımcılarının yüzde 63'ü 2025'te yeni bağışçı sayısında artış bildirdi [5]. Buna karşılık bağışçı elde tutma oranını düzenli izleyen kurumların payı yüzde 16'da kaldı; kurumların yüzde 33'ü topladığı bir doların maliyetini ölçmediğini ya da bilmediğini belirtti [5]. Önümüzdeki dönem için katılımcıların yüzde 62'si yıllık bağış kampanyalarında ve büyük bağışlarda büyüme bekliyor [5].

Bu verileri okurken

Yukarıdaki rakamların kaynak nitelikleri farklı: [1] ve [2] ABD merkezli yıllık bir sektör araştırmasının bulgularını aktaran haberler, [3] bir sektör haber sitesinin derlediği bağış listesi, [4] bir mezun derneğinin kendi komite sayfasındaki duyuru verisi, [5] ise bir danışmanlık şirketinin anket raporu.

• ABD verileri Türkiye'ye doğrudan uyarlanamaz; ölçek, vergi teşvikleri ve bağış kültürü farklı.
• Mezun derneği verileri kurumun kendi beyanıdır; bağımsız denetim raporu değildir.
• Büyük bağış haberleri taahhüt tutarını gösterir; ödemenin yıllara yayılıp yayılmadığı ayrı bir konudur.

Yine de iki bulgu, mezun ilişkileri yürüten her kurumun kendi verisiyle sınaması gereken ortak bir soru üretiyor: bağışçı tabanı daralırken toplam tutarı birkaç büyük bağışçının taşıması ne kadar sürdürülebilir, ve geniş tabanlı küçük bağışı canlı tutmak için ne yapılıyor?