Mezunun bağışı vergiden düşülür mü? Sonucu bağışın gittiği kurum belirliyor

Bir mezun üniversitesine bağış yaptığında vergi açısından ne olacağı, bağışın tutarından çok parayı hangi kurumun aldığına bağlı. Gelir İdaresi Başkanlığının Şubat 2026 tarihli bağış ve yardımlar rehberi, bazı bağışların tamamının, bazılarının ise beyan edilen gelirin ya da kurum kazancının yüzde 5'ini aşmayan kısmının matrahtan indirilebildiğini anlatıyor [1]. Aynı mezun, aynı tutarı üniversitenin kendisine, üniversiteyi destekleyen bir vakfa ya da mezun derneğine verdiğinde üç farklı sonuçla karşılaşabiliyor.

Mezun ofisleri için soru bu yüzden pratik bir soru: bağış sayfasında bağışçıya hangi bilgi verilmeli ve hangi vaat verilmemeli.

Üniversitenin kendisine yapılan bağış

Üniversiteye doğrudan yapılan bağış, oran sınırı olmayan gruba giriyor. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 56. maddesi, gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin üniversitelere ve yüksek teknoloji enstitülerine makbuz karşılığında yaptığı bağışların yıllık beyanname ile bildirilecek gelirden ve kurum kazancından indirilebileceğini söylüyor [2]. GİB rehberi, bu maddeyi özel kanunlardaki düzenlemeler arasında sayıyor ve bu kanunlarda oran ya da tutar olarak bir sınırlama öngörülmediğini, bağışın tamamının indirilebileceğini belirtiyor [1].

Aynı madde bağışın kendisini de koruyor. Yükseköğretim kurumlarına yapılan her türlü bağış ve vasiyet vergi, resim, damga resmi ve harçlardan muaf tutuluyor; bağışın kullanılmasında da bağışçının koyduğu ve kanunlara göre geçerli sayılan şartlara uyuluyor [2]. Rehbere göre vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları da bu maddedeki mali kolaylıklardan aynen yararlandığı için onlara yapılan bağışların indirim konusu yapılması mümkün [1].

Vakıf yolu: iki ayrı hüküm

Üniversiteyi destekleyen bir vakfa yapılan bağışta sonuç, vakfın hangi hükme dayandığına göre değişiyor. 2547 sayılı Kanun'da 30 Mart 2012'de yapılan değişiklikle, gelirlerinin en az dörtte üçünü münhasıran devlet üniversitelerinin faaliyetlerini desteklemeye ayıran ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar da aynı indirim hükmüne alındı [2]. GİB rehberi bu vakıfları da oran sınırı olmayan özel kanun başlığı altında anıyor [1].

Bu koşulu taşımayan, ama vergi muafiyeti tanınmış bir vakıf için genel kural geçerli: gelir vergisi mükellefinde beyan edilen gelirin yüzde 5'i, kalkınmada öncelikli yörelerde yüzde 10'u; kurumlar vergisi mükellefinde kurum kazancının yüzde 5'i [1]. Rehberdeki örnekte bir şirket vakfa 900.000 TL bağış yapıyor, ancak beyanname üzerinden bunun 290.000 TL'sini indirebiliyor [1].

Uygulamadaki anlatım her zaman bu ayrımı yapmıyor. Bursa Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı, bağış sayfasında 21.03.1978 tarih ve 7/14918 sayılı kararla vergi muafiyeti tanınmış vakıf olduğunu belirtiyor ve bağışçıya yüzde 5 sınırını anlatıyor [3]. Vakfın kendi sayfasında 2547 sayılı Kanun'daki dörtte üç koşuluna değinilmiyor [3].

Mezun derneği ve statü sorusu

Mezun derneğine yapılan bağış, derneğin statüsü yoksa vergi avantajı taşımıyor. Rehber, kamu yararına çalışan dernekler ile Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar dışında kalan dernek ve vakıflara yapılan bağışların beyannamede indirim konusu yapılamayacağını açıkça yazıyor [1]. Kamu yararı statüsü olan bir dernekte ise yüzde 5 sınırı uygulanıyor [1].

Bu, mezun derneklerinin burs kampanyalarında özellikle önemli. Bağışçıya vergi indirimi hatırlatılacaksa, önce derneğin bu statülerden birine sahip olup olmadığı kontrol edilmeli; statü yoksa bağışı üniversiteye ya da uygun vakfa yönlendirmek bağışçının lehine olabilir.

İndirimin koşulları ve belge

Hangi yol seçilirse seçilsin, indirimin ortak koşulları aynı. Rehbere göre bağış mevzuatta sayılan bir kuruma, makbuz karşılığı ve karşılıksız yapılmalı, yalnız ilgili dönemin gelirinden indirilmeli ve beyannamede ayrıca gösterilmeli [1]. İndirim yapılacak yılda beyana tabi gelir bulunması gerekiyor; indirilebilecek tutar beyan edilen gelirle sınırlı ve indirilemeyen kısım izleyen yıllara aktarılamıyor [1].

Belge tarafında nakdi bağış, bağışı kabul eden kuruluşun makbuzu ya da bu amaçla açılan hesaba yatırıldığını gösteren banka dekontuyla belgeleniyor [1]. Yabancı para cinsinden bağışta bağış tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınıyor [1]. Yurt dışında yaşayan mezunlardan döviz bağışı toplayan ofisler için bu, makbuzda tarih ve kurun açıkça görünmesi gerektiği anlamına geliyor.

Mezun ofisleri için çıkarımlar

Bağışın vergi sonucu, bağışı alan tüzel kişinin kim olduğuna ve hangi hükme dayandığına göre değişiyor: üniversitenin kendisi ve dörtte üç koşulunu taşıyan vakıflar için oran sınırı yok, diğer muafiyetli vakıflar ve kamu yararına dernekler için yüzde 5 sınırı var, statüsüz dernekler için indirim yok. Koşulların hepsi makbuza ve bağışçının beyanname vermesine bağlı.

• Bağış sayfasında parayı alan tüzel kişinin tam adını ve dayandığı hükmü yazın; "vergiden düşülür" gibi genel bir ifade yerine hangi sınırın geçerli olduğunu belirtin.
• Mezun derneği adına kampanya açmadan önce derneğin kamu yararı statüsünü kontrol edin; statü yoksa bağışçıya indirim vaat etmeyin.
• Makbuzu bağışın kendisi kadar önemli bir çıktı olarak ele alın: tarih, tutar, döviz kuru ve bağışın amacı makbuzda açıkça görünsün.
• Bağışçıya indirimin yalnız beyanname verilen yılda ve beyan edilen gelir kadar kullanılabildiğini, kalan kısmın ertesi yıla taşınamadığını hatırlatın.