Mezun sayısı çevrimiçi profillerden sayıldığında hangi evren ölçülmüş olur
Mezun ofislerinin raporlarında sık rastlanan bir cümle vardır: "Mezunlarımızın yüzde şu kadarı şu sektörde çalışıyor." Cümle tek başına masum görünür; asıl soru, sayının hangi listeden çıktığıdır. Kurumun kendi öğrenci işleri ve mezun veritabanından mı, yoksa çevrimiçi bir profesyonel profil platformunda yapılan aramadan mı? İki kaynak aynı soruya cevap veriyormuş gibi durur, ama farklı evrenleri ölçer.
Sayının evreni: diploma mı, profil mi
Kurum kaydında kapsamı diplomanın kendisi tanımlar. Mezun olan herkes listededir; zayıf yanı, iletişim bilgisinin ve iş bilgisinin zamanla eskimesidir. Platform sayımında ise kapsamı kullanıcının kararı tanımlar. Bir mezun ancak üç koşul birlikte gerçekleşirse sayıma girer: hesap açmış olmak, mezun olduğu kurumu profiline tanınabilir biçimde yazmış olmak ve güncel işini profiline işlemiş olmak. Üçü de gönüllüdür, üçü de rastgele dağılmaz.
Profil sahipliği kimde yoğunlaşıyor
Pew Research Center'ın 19 Mayıs - 5 Eylül 2023 tarihleri arasında 5.733 ABD'li yetişkinle yürüttüğü ve 31 Ocak 2024'te yayımladığı araştırmaya göre yetişkinlerin yüzde 27'si LinkedIn kullanıyor. Kullanım eğitim düzeyine göre keskin ayrışıyor: lisans ve üstü derecesi olanlarda yüzde 53, bir miktar yüksekokul eğitimi olanlarda yüzde 28, lise ve altı eğitimlilerde yüzde 10. Pew, bunu araştırmada sorulan platformlar arasında ölçülen en büyük eğitim farkı olarak niteliyor [1].
Birleşik Krallık verisiyle çalışan ve Journal of Survey Statistics and Methodology dergisinde 2024'te yayımlanan hakemli bir makale aynı örüntüyü anket tarafından gösteriyor. Katılımcıların yüzde 26,2'sinin platformda hesabı var; üniversite mezunlarının hesap sahibi olma olasılık oranı, daha düşük eğitim düzeyindekilere kıyasla 5,58 kat. Çalışma ayrıca istihdamda olanlarda, geliri yüksek olanlarda, gençlerde ve erkeklerde hesap sahipliğinin daha yaygın olduğunu; hesabı olanların yalnızca yüzde 41'inin anket yanıtlarının profil verisiyle eşleştirilmesine onay verdiğini bildiriyor [2].
Bu bulgular mezun listesine nasıl taşınır
Dikkat edilecek bir ayrım var: bu ölçümler genel nüfusa aittir. Mezunların hepsi zaten diploma sahibi olduğu için eğitim farkı mezun listesine doğrudan aktarılamaz. Aktarılan şey mekanizmadır. Profil tutmak, tutmanın mesleki karşılığı olduğu durumlarda yaygınlaşır; katılımın istihdam durumu, gelir ve yaşla ilişkili çıkması [2] bunun işaretidir. Mezun evreninde bu, sınanmayı bekleyen bir hipotez listesi üretir: ücretli çalışmadan çekilmiş mezunlar, işvereni çevrimiçi ilan etmenin getirisi olmayan meslek gruplarında çalışanlar, erken mezuniyet kuşakları ve yurt dışındaki mezunlar. Bunlar varsayım olarak değil, ölçülecek kırılımlar olarak ele alınmalıdır.
Eksiklik neden gürültü değil yanlılık
Eksik kayıt, eksikliğin ölçülen değişkenle ilişkisiz olduğu durumda yalnızca belirsizliği büyütür; oran tahmini yerinde kalır. Yanlılık, eksikliğin tam da ölçülen şeyle ilişkili olduğu durumda doğar. Sektör dağılımı ölçülürken profil tutma alışkanlığı sektöre göre değişiyorsa, pay ile payda farklı evrenlerden gelir. Sonuçta çıkan sayı yanlış hesaplanmış değildir; yanlış olan, o sayının bütün mezunlara atfedilmesidir.
Sayı nasıl sınanır
- Kapsama oranını yayımlayın. Payda kurum kaydındaki mezun sayısı, pay eşleşen profil sayısı olsun. Tek bir toplam oran yetmez; mezuniyet yılı ve program bazında ayrı ayrı raporlanmalıdır.
- Kurum kaydıyla eşleştirin. Platformda bulunan mezunlar ile kurum kaydındaki mezunlar aynı kişi düzeyinde karşılaştırılabildiğinde, kimin görünmediği tahmin değil ölçüm hâline gelir.
- Dış ölçütle karşılaştırın. Berry, Maloney ve Neumark, kamuya açık profillerden şirket düzeyinde işgücü bileşimi tahmin etme yöntemini, ürettikleri tahminleri American Community Survey verisi ve şirketlerin resmî istihdam bildirimleriyle karşılaştırarak sınamıştır [3]. Kurum ölçeğindeki karşılığı, platform sayımını kurumun kendi kaydından zaten bilinen bir dağılımla (mezuniyet yılı, program, cinsiyet) karşılaştırmaktır.
- Sınırlılığı cümlenin içine yazın. 130 binden fazla planlama mezununun profillerini büyük dil modelleriyle işleyen bir ön baskı çalışması, sınırlılıklar bölümünde verinin çevrimiçi profili olmayan mezunları eksik temsil edebileceğini açıkça belirtir [4]. Aynı cümle, kurum raporlarının da altına düşülebilir.
Amaç bir platformu kötülemek değildir. Platform sayımı, kurum kaydının ulaşamadığı bir şeyi verir: güncel işveren bilgisini, üstelik anket maliyeti olmadan. Ölçüm sorusu şudur ve her iki kaynak için de geçerlidir: bu sayı hangi evrenden geliyor, kim görünmüyor, görünmeyenlerin eksikliği hangi yöne çekiyor?
Kaynakça
- Pew Research Center — Americans' Social Media Use (31 Ocak 2024) erişim: 6 Eylül 2026
- Al Baghal, Wenz, Serôdio, Liu, Jessop, Sloan — Linking Survey and LinkedIn Data: Understanding Usage and Consent Patterns, Journal of Survey Statistics and Methodology 12(5), 2024 erişim: 6 Eylül 2026
- Berry, Maloney, Neumark — The Missing Link? Using LinkedIn Data to Measure Race, Ethnic, and Gender Differences in Employment Outcomes at Individual Companies, NBER Working Paper 32294 (2024) erişim: 6 Eylül 2026
- Wang, Jo — Career Mobility of Planning Alumni in the United States: Evidence from Professional Profile Data using Large Language Models, arXiv ön baskısı (2026) erişim: 6 Eylül 2026
Kaynaklar hakkında not
Bu derlemedeki dört kaynağın türü aynı değildir. [1] bağımsız bir araştırma kuruluşunun olasılıklı örneklemeye dayanan anketidir ve genel yetişkin nüfusunu ölçer. [2] hakem değerlendirmesinden geçmiş bir dergi makalesidir; bulguları Birleşik Krallık örneklemine aittir. [3] hakem sürecinden geçmemiş bir çalışma tebliğidir ve yöntemi kamuya açık profillerin toplanmasına, isim ile görsel temelli tahmin araçlarına dayanır; bu araçların kendisi ayrı bir hata kaynağıdır. [4] bir ön baskıdır ve tek bir meslek alanının mezunlarını kapsar. Hiçbiri platformun kendi tanıtım verisi değildir. Buna karşılık hiçbiri Türkiye mezun evrenini de ölçmez; yerel bir kurum için bağlayıcı tek kanıt, kendi kapsama oranını kendi kaydıyla ölçmesidir.