Sirket mezun aglari ne olcuyor, universite neyi olcemiyor

Ayni soru, iki farkli olcum takimi

Kurumdan ayrilmis insanlarla iliskiyi surdurmek, danismanlik ve teknoloji sirketlerinin de universitelerin de uzun suredir yaptigi bir is. Ikisinin ortak guclugu su: iliskinin canli olup olmadigi dogrudan gorunmez, dolayli gostergelerden cikarilir. Ama iki tarafin kullandigi gosterge takimi birbirinden ayrisiyor ve bu ayrisma, mezun agi tartismalarinda siklikla atlaniyor.

Sirket tarafinda tek bir cikti degiskeni

ADP Research'un bordro kayitlarina dayanan cozumlemesine gore, daha once ayni isverende calisip geri donen kisiler Mart 2025'te yeni ise alimlarin yuzde 35'ini olusturdu; Mart 2024'te bu oran yuzde 31 idi. Ayni calisma, 2018'den bu yana geri donenlerin aktif calisanlarin yalnizca yuzde 2'sine karsilik geldigini, buna karsilik yeni alimlar icindeki ortalama payinin yuzde 31 oldugunu belirtiyor. Bilgi sektorunde oran belirgin bicimde yuksek: Mart 2025'te yeni alimlarin yaklasik ucte ikisi geri donen calisanlardan olusuyordu [1].

Bu sayinin sirket mezun aglari acisindan degeri, olcum sorununu buyuk olcude kapatmasinda. "Ag ise yariyor mu?" sorusunun bordroda karsiligi olan bir cevabi var. Kurumsal mezun agi yazilimi saglayan PeoplePath'in yayimladigi karsilastirma raporunun tanitim sayfasi da ayni mantigi izliyor; iki ornek olay uzerinden yuzde 25 ve yuzde 7'lik geri donen calisan oranlarini programin ciktisi olarak sunuyor [2].

Universite tarafinda dort ayri kip

Universitelerde bu tur tek bir cikti degiskeni yok. CASE'in mezun katilimi olcum calismasinin 2024 turunda 19 ulkeden 394 kurum veri bildirdi; toplam 60 milyon ulasilabilir mezunla kurulan iliski raporlandi. Olcum dort kip uzerinden yapiliyor: iletisim, deneyim, bagis ve gonulluluk [4].

Dort kipin varligi, tek bir sayiya indirgenemeyecek bir iliskiyi kabul etmenin sonucu. Ama ayni zamanda su anlama geliyor: program ise yariyor mu sorusuna her kurum kendi agirliklandirmasini secerek cevap verebiliyor. Sirkette agirliklandirma tartismasi yok, cunku sayilacak sey belli.

Ortak dert: kayit ile kullanim arasi

Iki tarafin gercekten ortustugu yer basari degil, basarisizlik bicimi. PeoplePath'in 70 binden fazla mezunu kapsayan incelemesinden aktardigi bulgu su: cogu kisi platforma kaydoluyor, ama yil boyunca birkac kereden fazla giris yapan az. Kurum bundan, program sagliginin olcusunun kayit degil giris oldugu sonucunu cikariyor [2]. Bu tablo universite mezun platformlarinda da tanidik.

Ayni saglayicinin olcut kilavuzu, izlemenin kendisindeki bosluga da isaret ediyor: ankete katilan sirketlerin yuzde 37'si mezun girislerini, yuzde 49'u calisan girislerini hic takip etmiyor. Kilavuz ayrica iletisim verisinin yilda en az yuzde 30 oraninda bayatladigini, sirketlerin yuzde 70'inin ucuncu taraf bir platform kullandigini ve yuzde 39'unun yilda 10-50 arasi etkinlik duzenledigini aktariyor [3].

Nerede ortusemez

Model aktariminin durdugu yer, karsilikliligin kaynagi. Sirket mezun aginda iletisimin arkasinda olasi bir islem duruyor: yeniden ise alim, is gelistirme, tavsiye. Uye de bunu biliyor; iliskinin ticari oldugunu bilerek katiliyor. Universite mezun aginda boyle bir ortuk sozlesme yok. Bagis ve gonulluluk talebi karsiliginda somut bir vaat sunulmuyor; sunuldugunda da kurumun elinde bunu garanti edecek bir mekanizma bulunmuyor.

Bunun olcum sonucu su: sirket, dusuk katilimi bir maliyet kalemi olarak okuyup programi kapatabilir. Universite ayni karari veremez, cunku mezun iliskisi yalnizca cikti uretmek icin degil, kurumun kendi tanimini surdurmek icin de var. Dolayisiyla dusuk katilim sirkette bir sinyal, universitede cogu zaman yalnizca bir rahatsizlik.

Karsilastirma kurulacaksa

• Payda ayni degil. Sirket geri donen calisan oranini hesaplarken payda dar ve tanimli: belirli donemdeki yeni ise alimlar. Universitenin "ulasilabilir mezun" paydasi ise kurumun kendi kayit kalitesine bagli; iletisim verisi bayatladikca payda da kayar [3][4].
• Aktarilabilir olan olcut degil, disiplin. Kayit yerine girisi saymak, etkinlik sayisi yerine tekrar katilimi saymak, olcutu yazili hale getirmek. Bunlar kip farkindan bagimsiz calisir.
• Aktarilamayan, tek sayiya indirgeme. Bordro karsiligi olmayan bir iliskide donusum orani aramak, olculmesi en kolay kipin (cogu zaman bagis) digerlerini bastirmasina yol acar.