Mezun bağış oranı sıralama ölçütü olmaktan çıkınca ne oldu

Bir gösterge sıralama formülünden çıkarıldığında iki şey aynı anda olur: gösterge ölçülmeye ve yayımlanmaya devam eder, ama onu kovalamanın kurumsal gerekçesi ortadan kalkar. Mezun bağış katılım oranı, bu ayrımın yakın tarihli ve görece iyi belgelenmiş bir örneği. Aşağıda tartışılan şey, oranın yükselip düşmesi değil; ölçüt olma niteliğinin kalkmasının ne değiştirdiği.

Formülden ne çıkarıldı

U.S. News & World Report, 19 Mayıs 2023'te lisans sıralamalarının yöntemini değiştirdiğini duyurdu ve dört ölçütü formülden çıkardı [1][2]. Çıkarılanlar ve ağırlıkları şöyle veriliyor [2]:

• Mezun bağışı — yüzde 3
• Alanının en üst derecesine sahip öğretim üyesi oranı — yüzde 3
• Sınıf mevcudu — yüzde 8
• Lise sıralamasında üst dilimde olma — yüzde 2

Kaynak bu dördünün toplamını yüzde 16 olarak veriyor [2]; ayrı bir yayın da mezun bağışı ile öğretim üyesi derecesi kalemlerinin her birinin yüzde 3 olduğunu bağımsız biçimde yazıyor [3]. Yani mezun bağışı, kaldırıldığı anda formülün en küçük kalemlerinden biriydi. İlginç olan da bu: küçük bir ağırlığın ürettiği davranış, ağırlığıyla orantılı değildi.

Ölçüt olmanın ürettiği davranış

Katılım oranı basit bir kesir: bağış yapan mezun sayısı bölü kayıtlı mezun sayısı. Bir kesir ölçüt hâline geldiğinde iki uçtan da oynanabilir. Sektör içinden yazılan bir değerlendirme, paydanın küçültülmesini açıkça anlatıyor: adresi bozulan veya iletişimi kesilen bağışçı olmayan mezunlar aranmak yerine kayıttan siliniyor, kimi kurumlarda veri tabanının bütün bölümleri paydayı düşük tutmak için düşürülüyordu [4]. Payın büyütülmesi ise küçük tutarlı, çoğu zaman etkinliğe iliştirilmiş sembolik bağış kampanyalarıyla yapılıyordu [4].

Bu davranışların ortak özelliği, ikisinin de bağış toplama değil oran üretme işi olması. Bir başka değerlendirme, oranın kurumları sürekli yeni bağışçı edinme ve mevcut bağışçıyı elde tutma masrafına soktuğunu, bunun da bağışçı sayısı düşerken sürdürülemez hâle geldiğini yazıyor [7].

Ölçüt kalktı, sayı kalktı mı

Hayır. Çıkarılan dört veri, sıralama puanına girmemek üzere kurum profillerinde ve karşılaştırma araçlarında yayımlanmaya devam ediyor [3]. Yani okuyucu sayıyı hâlâ görebiliyor; sayının kurumu sıralamada yukarı taşıma işlevi yok. Bu, bir göstergenin ömrünü anlamak için yararlı bir ayrım: veri toplama altyapısı ölçütten uzun yaşıyor.

Ölçüt olmadan oran neyi ölçüyor

Katılım oranı, ölçüt olmaktan çıktığında bir sıralama girdisi değil, bir boru hattı göstergesi olarak okunabilir hâle geliyor. 2023 mali yılı verilerine dayanan bir derleme şunları veriyor [5]: ABD'de yükseköğretime bağış 58 milyar dolar, önceki yılın rekoruna göre yüzde 2,5 düşük; ankete 757 kurum katılmış. Aynı derlemede, hem 2019 hem 2023 verisi olan 627 kurumun yüzde 83'ünde bağışçı sayısının gerilediği, mezun yıllık bağışçı hattındaki ortalama kaybın yüzde 20 olduğu belirtiliyor. Mezuniyetinin üzerinden 6-10 yıl geçmiş mezunların bağış oranı yüzde 8,1 olarak veriliyor ve bunun genel bağış oranının yaklaşık yarısı olduğu söyleniyor [5].

Bu sayılar sıralama tartışmasından bağımsız olarak anlamlı, çünkü toplam bağış tutarının yüksek kalması bağışçı sayısının daraldığı gerçeğini gizleyebiliyor. Katılım oranı, tutarın gizlediğini gösteren gösterge olarak işlevini koruyor — ama bu işlev, sıralama ölçütü olmasından değil, tabanın genişliğini ölçmesinden geliyor.

Yerine ne konuluyor

Ölçütün boşluğunu doldurmak için önerilen çerçeve, tek bir oran yerine çok boyutlu katılım ölçümü. CASE'in mezun katılımı araştırmasının 2024 anahtar bulguları, katılımı dört kipte ölçüyor: iletişim, deneyim, filantropi ve gönüllülük; ankete 19 ülkeden 394 kurum katılmış ve toplam 60 milyon ulaşılabilir mezun kapsanmış [6]. Burada dikkat edilmesi gereken, çerçevenin bir oranı başka bir oranla değiştirmemesi; bağışı dört kipten yalnızca biri sayması.

Karşılaştırma yapacak okuyucu için

İki kurumun katılım oranını yan yana koymadan önce üç sorunun yanıtı gerekir; bu sorular ölçüt kalktıktan sonra da geçerliliğini koruyor:

1. Payda ne? Kayıtlı tüm mezunlar mı, adresi bilinen mezunlar mı? Silinen kayıt paydayı küçültür [4].
2. Sayım penceresi ne kadar? Bir bağış kaç yıl boyunca bağışçı saydırıyor?
3. Bağış eşiği var mı? Sembolik tutarlı kampanya bağışı, hedefli bağışla aynı hanede mi sayılıyor [4]?

Bu üçü yazılı değilse, iki oran karşılaştırılabilir değildir — ölçüt olduğu dönemde de değildi.